Một cuộc điều tra mới của chương trình Tài chính Điều tra thuộc Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) đang khiến thị trường phụ kiện điện thoại nước này dậy sóng. Theo kết quả điều tra, nhiều mẫu ốp lưng điện thoại giá rẻ được quảng cáo là “an toàn”, thậm chí gắn nhãn “chuẩn thực phẩm”, lại được sản xuất từ rác thải y tế đã qua sử dụng, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng.
Rác thải y tế bị biến thành ốp lưng điện thoại
Theo CCTV, một số cơ sở sản xuất đã thu mua trái phép các loại rác thải y tế như ống tiêm, bơm kim tiêm và dây truyền dịch dùng một lần – nhóm chất thải lẽ ra phải được xử lý theo quy trình tiêu hủy nghiêm ngặt.
Sau khi được thu gom, số vật liệu này chỉ trải qua các công đoạn nghiền nhỏ, rửa sơ và nấu chảy trước khi trộn với nhựa tái chế để ép thành ốp lưng điện thoại. Các sản phẩm sau đó được bán trên các sàn thương mại điện tử với mức giá chỉ vài đến hơn chục nhân dân tệ, tương đương khoảng 35.000-50.000 đồng.
Theo trang Jiemian, một người trong ngành cho biết việc sử dụng rác thải y tế giúp chi phí nguyên liệu giảm xuống dưới một phần ba so với nhựa nguyên sinh, qua đó cắt giảm khoảng hai phần ba giá thành sản xuất.
Để che giấu màu sắc xuống cấp và mùi đặc trưng của vật liệu tái chế, nhiều cơ sở còn bổ sung phẩm màu công nghiệp cùng hương liệu tổng hợp. Không ít sản phẩm tiếp tục được quảng cáo bằng các cụm từ như “silicone chuẩn thực phẩm” hay “an toàn cho mẹ và bé”, dù những chứng nhận này không liên quan đến phụ kiện điện thoại.
Chất lượng đáng báo động
Kết quả kiểm tra của các cơ quan quản lý tại Trung Quốc cho thấy tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn trong phân khúc ốp lưng điện thoại giá rẻ ở mức rất thấp.
Khảo sát của Cục Giám sát Thị trường tỉnh Chiết Giang cho thấy những mẫu ốp lưng điện thoại có giá dưới 10 nhân dân tệ đạt tỷ lệ đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng chưa đến 5%, nhiều sản phẩm chứa hàm lượng chì vượt quy định tới 30 lần. Trong khi đó, nhóm sản phẩm có giá từ 20-50 nhân dân tệ đạt tỷ lệ đạt chuẩn khoảng 85%.
Trước đó, Ủy ban Người tiêu dùng Thâm Quyến từng kiểm tra 30 mẫu ốp lưng điện thoại từ 28 thương hiệu và phát hiện một sản phẩm đính đá có lượng chì vượt chuẩn tới 1.550 lần, còn hàm lượng hydrocarbon thơm đa vòng (PAH) cao gần 50 lần giới hạn cho phép.
Trong một đợt kiểm nghiệm khác, CCTV cũng ghi nhận 4 trong 6 mẫu ốp lưng điện thoại giá rẻ có lượng formaldehyde vượt ngưỡng an toàn.
Smartphone nóng lên có thể làm tăng nguy cơ phát tán hóa chất
Các chuyên gia cho rằng nguy cơ từ những chiếc ốp lưng điện thoại kém chất lượng không chỉ đến từ thành phần vật liệu mà còn từ quá trình sử dụng hằng ngày.
Khi điện thoại hoạt động với cường độ cao như sạc pin hoặc chơi game, nhiệt độ thân máy có thể vượt 40 độ C. Mức nhiệt này có thể thúc đẩy các hợp chất hóa học trong nhựa giải phóng nhanh hơn.
Mồ hôi trên tay cũng có thể làm tăng khả năng các chất làm dẻo và kim loại nặng thẩm thấu qua da. Trong trường hợp người dùng vừa sử dụng điện thoại vừa ăn uống, nguy cơ các hóa chất này đi vào cơ thể qua đường tiêu hóa cũng tăng lên.
Theo cảnh báo của giới chuyên môn, việc tiếp xúc lâu dài với các chất làm dẻo có thể ảnh hưởng đến hệ nội tiết, làm suy giảm chất lượng tinh trùng ở nam giới và tác động đến quá trình phát triển của trẻ em. Trong khi đó, các hợp chất thuộc nhóm benzen được xếp vào nhóm chất có khả năng gây ung thư, có thể gây tổn thương hệ tạo máu nếu phơi nhiễm trong thời gian dài.
Thị trường phát triển nhanh nhưng còn thiếu tiêu chuẩn riêng
Các báo cáo nghiên cứu cho thấy thị trường phụ kiện di động toàn cầu đạt quy mô khoảng 142 tỷ USD trong năm 2025. Riêng mảng ốp lưng điện thoại chiếm khoảng 17,5 tỷ USD và được dự báo tăng lên 25 tỷ USD vào năm 2030.
Trung Quốc hiện là trung tâm sản xuất lớn nhất của ngành này với quy mô thị trường khoảng 48,6 tỷ nhân dân tệ và sản lượng khoảng 235 tỷ sản phẩm trong năm 2025, chiếm hơn 75% lượng ốp lưng được sản xuất trên toàn thế giới.
Tuy nhiên, theo CCTV, ốp lưng điện thoại hiện chưa thuộc nhóm sản phẩm phải chứng nhận bắt buộc theo hệ thống 3C của Trung Quốc. Việc quản lý chủ yếu dựa trên các tiêu chuẩn chung dành cho sản phẩm nhựa, trong khi chưa có bộ tiêu chuẩn riêng đối với phụ kiện thường xuyên tiếp xúc với da và chịu tác động nhiệt từ thiết bị điện tử.
Các chuyên gia khuyến nghị người tiêu dùng nên ưu tiên sản phẩm từ những thương hiệu uy tín, hạn chế lựa chọn các mẫu ốp lưng điện thoại có giá quá thấp, có mùi nhựa nồng hoặc sử dụng nhiều chi tiết trang trí như kim tuyến, đá đính. Bên cạnh đó, các chất liệu như silicone lỏng hoặc nhựa TPU chất lượng cao được đánh giá ổn định hơn so với nhựa PVC giá rẻ. Sau khi mua ốp mới, nên để sản phẩm ở nơi thông thoáng một thời gian trước khi sử dụng và tránh cầm điện thoại quá lâu khi thiết bị đang nóng lên do hoạt động liên tục.
