Độ dài một ngày trên Trái Đất không còn cố định tuyệt đối như cách nhiều người vẫn hình dung. Các nghiên cứu gần đây cho thấy băng tan do biến đổi khí hậu đang làm hành tinh quay chậm dần, khiến một ngày dài ra theo mức có thể đo được bằng các hệ thống thời gian chính xác cao.
Sự thay đổi này không khiến con người cảm nhận ngay trong sinh hoạt thường nhật. Tuy nhiên, với các hệ thống phụ thuộc vào đồng bộ thời gian cực chính xác như GPS, mạng viễn thông hay giao dịch số, chênh lệch ở cấp mili giây vẫn là câu chuyện rất đáng chú ý.
Trong phân tích do NASA JPL tổng hợp từ các nghiên cứu được tài trợ, khối lượng nước từ băng tan đang dịch chuyển dần từ vùng cực về phía xích đạo. Khi khối lượng phân bố xa trục quay hơn, Trái Đất có xu hướng quay chậm lại, tương tự cách một vận động viên trượt băng quay chậm đi khi dang tay rộng ra.
Vì sao độ dài một ngày trên Trái Đất đang thay đổi
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự tái phân bố khối lượng. Khi các sông băng và chỏm băng ở Greenland hay Nam Cực tan ra, lượng nước đó không còn tập trung gần trục quay như trước. Nó lan rộng hơn trên các đại dương, làm mô men quán tính của hành tinh tăng lên và kéo tốc độ quay giảm xuống.
Cơ chế này vốn đã được dự báo từ lâu, nhưng tốc độ thay đổi hiện nay gây chú ý vì dấu ấn của biến đổi khí hậu do con người tạo ra ngày càng rõ. Một số nghiên cứu cho rằng mức kéo dài ngày đang tăng nhanh hơn đáng kể so với nhiều giai đoạn tự nhiên trong quá khứ gần.
Một ngày trên Trái Đất dài thêm vài mili giây có ý nghĩa gì
Ở góc nhìn đời sống, thay đổi độ dài của một ngày trên Trái ĐẤt gần như không thể cảm nhận. Nhưng trong hạ tầng số hiện đại, độ chính xác thời gian là thứ rất quan trọng. Vệ tinh định vị, trung tâm dữ liệu, giao dịch tài chính tốc độ cao và nhiều hệ thống mạng đều phải dựa vào chuẩn đồng bộ cực chặt để tránh sai số dây chuyền.
Chính vì vậy, câu chuyện độ dài một ngày trên Trái Đất không chỉ còn là kiến thức thiên văn thuần túy. Nó đang dần trở thành ví dụ dễ hiểu cho thấy biến đổi khí hậu có thể tác động tới cả những lớp hạ tầng vô hình mà công nghệ hiện đại đang dựa vào.
Biến đổi khí hậu đang chạm tới nhiều hệ thống hơn dự đoán
Khi nhắc tới biến đổi khí hậu, nhiều người nghĩ trước hết tới nắng nóng, mưa cực đoan hay mực nước biển dâng. Tuy nhiên, việc độ dài một ngày trên Trái Đất cũng bị ảnh hưởng cho thấy tác động của khí hậu đã chạm tới cả những hệ thống nền tảng như đo thời gian và vận hành hạ tầng số toàn cầu.
Đây cũng là lý do các chủ đề liên quan không còn chỉ thuộc phạm vi thiên văn, mà ngày càng gắn với câu chuyện công nghệ và hạ tầng, tương tự cách các sứ mệnh như Artemis II đang cho thấy không gian, thời gian và công nghệ ngày càng liên kết chặt hơn.
Dù mức thay đổi độ dài của một ngày trên Trái Đất hiện còn rất nhỏ, nó vẫn là một tín hiệu dễ hình dung về quy mô ảnh hưởng của biến đổi khí hậu: không chỉ làm đổi cảnh quan trên bề mặt Trái Đất, mà còn âm thầm tác động tới nhịp quay của chính hành tinh này.
